Czy wszystkie kobiety w ciąży powinny brać dodatkowe witaminy?

W okresie ciąży ciało przyszłej mamy przechodzi przez liczne zmiany, a jej organizm może potrzebować nieco więcej witamin, niż zazwyczaj. Czy jednak zawsze powinny być one dodatkowo przyjmowane? Dowiedz się, dlaczego i jakie składniki są najważniejsze oraz poznaj rekomendowane dzienne spożycie poszczególnych witamin.

Witaminy dla kobiet w ciąży – jaka jest rola suplementacji?

Zdrowa i zbilansowana dieta powinna być podstawowym źródłem wszystkich składników odżywczych. Nie zawsze jednak jest ona w stanie w 100% pokryć zwiększone zapotrzebowanie organizmu kobiety w ciąży na niezbędne witaminy. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dieta zdrowej kobiety w okresie ciąży powinna być wzbogacana o 4 kluczowe elementy takie jak: kwas foliowy, witaminę D, jod i DHA w postaci suplementów diety.

Zawsze należy postępować zgodnie z aktualnymi rekomendacjami i przede wszystkim – zanim sięgniesz po witaminy dla kobiet w ciąży, wybór skonsultuj z lekarzem prowadzącym ciążę.

Kwas foliowy – najważniejszy przed i na początku ciąży

Foliany to ogólna nazwa związków lub form witaminy B9, często utożsamianych z solami kwasu foliowego, które uczestniczą m.in. we wzroście tkanek matczynych, w procesie podziału komórek oraz w metabolizmie homocysteiny¹. Nadmiar homocysteiny (hiperhomocysteinemia) może być związany z podwyższonym ryzykiem komplikacji ciążowych², dlatego ważne jest, by organizm kobiety ciężarnej umiał ją skutecznie metabolizować.

Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP) ustaliło jasne zalecenia dotyczące suplementacji kwasu foliowego u kobiet w wieku rozrodczym i w ciąży. I tak:²

• każda kobieta w wieku prokreacyjnym powinna codziennie przyjmować 0,4 mg kwasu foliowego w formie suplementu, jako uzupełnienie diety bogatej w naturalne foliany;

• w pierwszym trymestrze ciąży (do 12. tygodnia) ilość kwasu foliowego w suplementach diety powinna wynosić od 0,4 do 0,8 mg na dobę;

• od drugiego trymestru oraz w okresie karmienia piersią, u kobiet bez dodatkowych czynników ryzyka, rekomendowana porcja to 0,6–0,8 mg dziennie.

Wybierając suplement dla kobiet w ciąży warto zwrócić uwagę na obecność aktywnej formy kwasu foliowego, która jest lepiej przyswajalna i może być od razu wykorzystana przez organizm. Ma to istotne znaczenie dla kobiet z mutacją genu MTHR, które nie w pełni metabolizują nieaktywny kwas foliowy.

Cholina, witamina B6 i witamina B12 – dodatkowe wsparcie

Cholina (witamina B4), witamina B6 i B12 są bardzo ważne dla zdrowia kobiet w ciąży, m.in. poprzez wpływ na metabolizm homocysteiny. Witaminy B6 i B12 wpływają na przemiany energetyczne, proces podziału komórek oraz funkcjonowanie układu nerwowego^1,3.

Ze względu na częste braki tych składników w diecie – szczególnie choliny i witaminy B12 – coraz powszechniej rekomenduje się ich dodatkową podaż obok kwasu foliowego³. Decyzję zawsze jednak powinien podejmować lekarz.

Witamina D – dla zdrowia kości i nie tylko

Witamina D wspomaga prawidłowy podział komórek oraz ułatwia wchłanianie i wykorzystanie wapnia i fosforu. Dzięki temu sprzyja utrzymaniu właściwego poziomu wapnia we krwi i wspiera zdrowie kości. Przyczynia się także do optymalnej pracy układu odpornościowego i uczestniczy w procesie podziału komórek¹.

W dużej mierze produkcja witaminy D następuje naturalnie przez skórę, dzięki promieniowaniu UV. W Polsce jednak możliwe jest jej odpowiednie syntetyzowanie tylko od marca do września. Aktualne zalecenia wskazują, że dla kobiet ciąży optymalna porcja wynosi 1500-2000 j.m. dziennie, a u kobiet z BMI powyżej 30 kg/m² można rozważyć zwiększenie jej do 4000 j.m. na dobę – ostateczną decyzję zawsze podejmuje lekarz, który może zlecić badanie z oznaczeniem poziomu witaminy D w surowicy².

Jod – wsparcie pracy tarczycy

Jod jest niezbędny do produkcji hormonów tarczycy, które regulują pracę tego gruczołu. Ponadto wspomaga prawidłowy przebieg ciąży (poprzez zapobieganie porodom przedwczesnym) oraz wpływa na zdrowie noworodka¹.

Zalecane dzienne spożycie (RDA) jodu dla kobiet w ciąży wynosi 220 µg⁴.

DHA – dla prawidłowego rozwoju dziecka

Kwas dokozaheksaenowy (DHA) wpływa na zachowanie zdolności poznawczych. Wspomaga rozwój dziecka na poziomie komórkowym i neuronowym, przyczyniając się do utrzymanie prawidłowej ostrości widzenia oraz rozwoju psychomotorycznego¹.

Zgodnie z rekomendacjami PTGiP kobietom w ciąży zaleca się suplementację co najmniej 200 mg DHA. Natomiast przyszłe mamy należące do grupy ryzyka przedwczesnego porodu mogą zwiększyć ilość tego kwasu do 1000 mg dziennie¹.

Żelazo – tylko gdy zachodzi taka konieczność

Suplementacja żelaza powinna być uzależniona od stężenia ferrytyny w organizmie kobiety w ciąży. Jeśli jej poziom mieści się w normach, a u przyszłej mamy nie została stwierdzona anemia, nie ma potrzeby stosowania preparatów z żelazem¹.

Pamiętaj! Stosowanie suplementów w ciąży najlepiej skonsultować z lekarzem prowadzącym. Dzięki temu będziesz mieć pewność, że organizm otrzymuje od Ciebie to, czego faktycznie potrzebuje.

Źródła:

1. Zimmer M, Sieroszewski P, Oszukowski P, Huras H, Fuchs T, Pawłosek A.: Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych. Gin. Perinat. Prakt. 2020; 5(4): 170-181.

2. Full List of EFSA Health Claims, Article 13 – General function claims, Nutraceuticals Group, https://nutraceuticalsgroup.com/uk/full-list-of-efsa-health-claims [Dostęp online: 25.09.2025]

3. Mrozikiewicz, A. S., Opoń, D. B., Drews, K., Kaczmarek, P., Wielgoś, M., & Sieroszewski, P. (2024) Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji aktywnych folianów, choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu.

4. Pod red. Rychylik E., Stoś K., Woźniak A., Mojska H., Normy żywienia dla populacji Polski, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego, 2024, ISBN: 978-83-65870-78-0 (wersja elektroniczna)